Những đứa trẻ mồ côi vì đại dịch

0
50

Khánh Như, 13 tuổi, không bao giờ nghĩ làn sóng Covid-19 quét qua Sài Gòn có thể mang đi cả bố, mẹ và ông nội của hai chị em.

Buổi học đầu tiên của Khánh Như hôm 13/9, diễn ra trong ngôi nhà của ông bà ngoại ở Trảng Bom, Đồng Nai. Quần áo, sách vở, bạn bè… mọi thứ đều mới nhưng Như không thích cái mới. “Tất cả những thứ quen thuộc với con đều đang ở Sài Gòn. Ngay cả tro cốt của ba mẹ và ông nội con cũng vậy”, cô bé nói.

Đợt dịch bắt đầu từ cuối tháng 4 ở Việt Nam đã khiến hơn 620.000 người nhiễm bệnh, trong đó có 11.800 trẻ em. Tính đến nay, Covid-19 đã cướp đi sinh mạng của hơn 15.000 người và khiến gần 250 em mồ côi, cha, mẹ hoặc cả cha lẫn mẹ. Khánh Như và em trai 7 tuổi Đăng Huy là hai trong số đó.

Vài tháng trước, hai chị em vẫn còn đủ ba mẹ và ông nội trong căn chung cư trên đường Giai Việt, quận 8. Đại dịch đến, ba và mẹ lần lượt nhiễm bệnh. Sáng 20/7/2021, mẹ Như được ông nội chở đến viện còn ba nằm trên giường. Mẹ vừa đi khỏi thì ba Như trở nặng. Tối hôm đó, khi xe cấp cứu đến nhân viên y tế thông báo: “Ba con ngừng tim rồi”.

Sáng hôm sau nó nhận tin mẹ cũng đã mất, 6 tiếng sau khi ba nó qua đời. Người thân gần gũi nhất còn lại là ông nội nhưng ba ngày sau, nội nó cũng trút hơi thở cuối cùng.

Ngày 13/9, tròn một tháng bố rời xa Đan Thanh, 11 tuổi và Nhật Hào, 18 tuổi. Con bé Thanh vẫn nhớ như in cảm xúc vào ngày nhận tro cốt ba. Hai tay cầm di ảnh mà run cầm cập, muốn khóc mà không nổi.

Ba của hai đứa là một cán bộ của tổ dân phố ở phường Tân Thới Nhất, quận 12. Khi Covid-19 bùng phát, ông tham gia mọi hoạt động phòng chống dịch và nhiễm nCoV đầu tháng 8. Sau khoảng chục ngày điều trị tại nhà, ông qua đời.

Đan Thanh ôm di ảnh ba và Nhật Hào ôm bát hương ngày 16/8, ba ngày sau khi ba qua đời. Đám tang được chính quyền tổ chức trọng thể. Ảnh: Gia đình cung cấp.

Tại bệnh viện dã chiến số 4 (Bệnh viện Nhi đồng thành phố), các bác sĩ gặp không ít trường hợp các bé đột ngột mất cha mẹ hoặc người chăm sóc.

Cậu bé Ken, 9 tuổi, ở quận 8, mất mẹ ngay trước cổng một bệnh viện. Ba nó phải lo hậu sự mẹ và chăm sóc bà nội cũng đang nguy kịch. Những ngày ở viện, Ken được các nhân viên y tế chăm sóc như con mình. T

Trường hợp khác, một bé gái 7 tuổi, mồ côi từ lâu vì mẹ mất do đột quỵ, không biết mặt ba. Em sống với ông bà trong căn nhà trọ quận 8. Dịch cướp mất người bà, còn ông vẫn nằm viện điều trị Covid-19. Con bé đành phải về nhà người quen ở Long An.

Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học The Lancet tháng 7/2021, thế giới có hơn 1,5 triệu trẻ mồ côi vì đại dịch. Các chuyên gia nhấn mạnh, có một thực tế là thế giới chú tâm vào dịch mà quên rằng những trẻ em mồ côi bởi Covid-19 cũng là một “đại dịch ẩn”.

“Trên toàn cầu, cứ hai người chết vì Covid-19, có một đứa trẻ bị mất cha mẹ hoặc người chăm sóc. Thế giới cần có sự ưu tiên quan tâm đến thế hệ trẻ mồ côi này”, Susan Hill, người đứng đầu nhóm nghiên cứu của CDC Mỹ, USAID, World Bank và ĐH London, nói.

“Điều đáng lo ngại là nhiều trẻ rơi vào cảnh mất người thân, dễ dẫn đến sang chấn tâm lý”, ông ông Đặng Hoa Nam, Cục trưởng Cục Trẻ em, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, nói. Gần hai năm qua, dịch bệnh đã thay đổi cách chúng ta sống. Nhưng đối với những đứa trẻ mồ côi này thì còn hơn thế. Đó là một cuộc khủng hoảng.

Bà Nguyễn Thị Hường, bà ngoại của chị em Khánh Như nhận ra những bất ổn của các cháu. Đến giờ, bé Huy vẫn chưa biết cha mẹ đã đi xa. Lúc không chịu chơi, nó sẽ đòi mẹ. “Bữa nay nó khóc không chịu ăn cơm vì bà ngoại nấu canh chua trứng không giống mẹ nấu”, bà Hường kể.

Song, cả nhà lo cho Như hơn cả. Nó thường ở trong phòng, nhiều lúc hét lên mất kiểm soát. Con bé kể, rất nhớ mọi thứ về 3 người thân yêu nhất, nhưng không cho phép mình xả hết cảm xúc vì phải giấu sự thật với thằng Huy.

Nghĩ về ba, Đan Thanh và Nhật Hào có nhiều nuối tiếc. Thời gian ở bên ba vốn đã ít, từ đây không còn nữa. Bốn năm trước, vì Hào áp lực việc học ở thành phố nên mẹ đưa nó và em về quê ở Tây Ninh học, một mình bố ở lại Sài Gòn. Đầu năm nay, gia đình mới cải tạo được ngôi nhà cấp 4, thêm một tầng có hai phòng cho hai anh em. Cả nhà đều háo hức đoàn tụ, nhưng không ngờ cuộc đoàn tụ chỉ dài khoảng nửa tháng.

Hai đứa trẻ đối mặt với cái chết của cha khác nhau một trời một vực. Chị Ngọc Hà, mẹ của hai bé cho biết, con trai không bộc lộ ra, nhiều khi khiến chị cảm thấy quá lãnh đạm. Còn Đan Thanh cứ nghĩ về ba là nức nở. Một tháng rồi nhưng đêm nào nó cũng mở thư viện ảnh trong điện thoại, lặng nhìn rất lâu từng tấm ảnh. Nó nói muốn khắc ghi gương mặt ba, bởi sợ thời gian sẽ khiến quên mất người cho nó cảm giác ấm áp, bình yên. “Con không cần gì cả. Chỉ có ba mới làm con vui được thôi”, nó nói.

Theo chuyên gia tâm lý Trần Kim Thành (Hà Nội), những trẻ em đột ngột mất người thân, đặc biệt là cha mẹ, vì Covid-19 phải gánh chịu nỗi đau rất lớn và sẽ trải qua những khủng hoảng tâm lý sâu sắc trong ngắn hạn và dài hạn. Bên cạnh đó, các em còn phải đối mặt lâu dài với những vấn đề mới phát sinh trong cuộc sống hiện tại và tương lai khi không còn nơi nương tự về tinh thần, vật chất.

“Cảm giác đau khổ vì chia cắt, mất mát đột ngột quá lớn; cảm giác bất lực vì không thể làm gì để giúp người thân; cảm giác tội lỗi, cay đắng, chia tay không lời gửi gắm; đám tang hoang vắng, không người đưa tiễn; nỗi lo sợ về tương lai… sẽ gây ra khủng hoảng tâm lý với con trẻ”, bà Thành nói.

Theo bà Thành, ngoài sự hỗ trợ tinh thần từ gia đình và xã hội, cần thiết có chương trình tư vấn tấm lý cho các em. Sẽ tốt hơn nữa nếu xã hội tạo lập được một bối cảnh văn hóa công nhận và hỗ trợ tất cả các khía cạnh khác nhau của sức khỏe tâm thần cho các trẻ em này.

Nhiều cơ quan đoàn thể đã vào cuộc giúp đỡ nhóm trẻ này ổn định cuộc sống. Ngày 11/9, Sở Lao động, Thương binh và Xã hội TP HCM thông báo chương trình trợ cấp hàng tháng cho trẻ mồ côi vì Covid-19.

Bà Nguyễn Ngọc Nhung, Phó chủ tịch Hội đồng Đội TP HCM, cho biết đã thiết lập chương trình học bổng bảo trợ đến hết THPT cho thiếu nhi bị ảnh hưởng do dịch. Sau một tháng phát động, đã có 385 em được trao học bổng.

Tại Bệnh viện dã chiến số 4, hàng tuần những em nhỏ đều có quà từ các cơ quan nhà nước và mạnh thường quân. Trong thời gian ở đây, hai chị em Khánh Như được quan tâm đặc biệt hơn những trẻ F0 khác. Hôm 5/8, các y bác sĩ cũng mang bất ngờ tới cậu bé Ken với bánh kem và quà tặng, những lời chúc mừng tuổi lên 9…

Bác sĩ Đức Mạnh và điều dưỡng Châu của Bệnh viện Nhi đồng thành phố, thay mặt tất cả những người yêu thương tổ chức sinh nhật cho cậu bé F0 Ken, 9 tuổi, ngày 5/8. Ảnh: Bệnh viện cung cấp.

Phó Giáo sư xã hội học Nguyễn Tuấn Anh, ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, lo ngại đại dịch qua đi sẽ để lại nhiều trẻ mồ côi.

“Các hoạt động công tác xã hội cần được triển khai để tìm hiểu hoàn cảnh gia đình của các em, môi trường sống, học tập, nhu cầu, nguyện vọng và cả những khả năng hỗ trợ từ Nhà nước, cộng đồng, xã hội, để từ đó tổ chức lại cuộc sống cho các em. Mục tiêu là để các em được phát triển toàn diện trong điều kiện tốt nhất có thể”, chuyên gia xã hội học này nói.

Sau buổi học đầu tiên, Khánh Như làm quen được thầy cô và một số bạn. Học lực các năm trước của đều đạt giỏi và nó hạ quyết tâm từ ngày hôm nay cần cố gắng hơn.

“Đã 7 năm cháu có một ước mơ là trở thành cô giáo. Nhưng từ bây giờ, cháu sẽ theo đuổi ước mơ thành bác sĩ”, Như nói.

Hơn 1.500 học sinh TP HCM mồ côi vì Covid-19

Trong khoảng 1.500 học sinh mồ côi, hơn 490 em tiểu học, 580 em THCS, còn lại là THPT, giáo dục thường xuyên, theo Sở Giáo dục và Đào tạo TP HCM.

Ngày 14/9, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo báo cáo thông tin trên khi làm việc với Ban Văn hóa – Xã hội, HĐND TP HCM về tình hình đầu năm học mới. Học sinh mồ côi cha hoặc mẹ vì Covid-19 ở khắp các quận huyện, TP Thủ Đức; nhiều nhất ở quận 8, Bình Thạnh, Bình Tân và huyện Hóc Môn.

Hiện 10.073 em nhiễm Covid-19, nhiều nhất ở bậc tiểu học và THCS. Ngoài ra, gần 3.400 giáo viên, nhân viên ngành giáo dục thuộc diện F0.

Sau hai tuần tập trung, học trực tuyến, khoảng 94% học sinh tiểu học tham gia; tỷ lệ này ở bậc THCS gần 94%, THPT gần 98% và giáo dục thường xuyên hơn 89%. Một số em mắc kẹt ở quê đã đăng ký học tạm trường gần nơi ở.

Tuần trước, Sở Giáo dục và Đào tạo trình UBND TP HCM lên phương án mở cửa trường học tại quận, huyện được xác định an toàn phòng chống Covid-19. Việc mở cửa ưu tiên lớp nhỏ (mầm non, lớp 1, 2) và cuối cấp (lớp 9, 12), tiếp đó các lớp 5, 6, 10 và lớp còn lại. Các lớp sẽ được chia nhỏ, chỉ học một buổi.

Muốn mở cửa, các trường phải đảm bảo điều kiện: Được đánh giá theo bộ tiêu chí an toàn phòng chống dịch, giáo viên tiêm đủ 2 mũi vaccine trước ngày đến trường ít nhất 2 tuần. Với hơn 135.000 giáo viên, nhân viên trường học, khoảng 90% đã được tiêm vaccine, trong đó hơn một nửa được tiêm đủ 2 mũi.

TP HCM đang giãn cách xã hội, việc học trực tuyến được xác định kéo dài đến hết học kỳ I. Hiện, khoảng 1,3 triệu học sinh từ tiểu học đến THPT đang làm quen, học chương trình mới; gần 340.000 trẻ mầm non chưa đến trường.

Liên quan đến việc hỗ trợ trẻ mồ côi vì Covid-19, 3 hôm trước, lãnh đạo Sở Lao động, Thương binh và Xã hội TP HCM cho biết, theo quy định mức trợ cấp hàng tháng cho trẻ mồ côi dưới 4 tuổi là 900.000 đồng, ngoài độ tuổi này là 540.000 đồng.

Các em được cấp thẻ bảo hiểm y tế, miễn giảm học phí và các khoản khác ở trường, thời gian trợ cấp đến dưới 16 tuổi. Các chính sách trợ giúp xã hội được duy trì đến 22 tuổi khi các em học văn hóa, học nghề, cao đẳng, đại học.

Hiện các quận, huyện và TP Thủ Đức vận động để giúp đỡ cho trẻ mồ côi vì Covid-19 với mức hỗ trợ 3-5 triệu đồng, nhu yếu phẩm. Ngoài chính sách cho trẻ mồ côi, các em là F0 cũng được giúp đỡ một triệu đồng, tiền ăn 80.000 đồng mỗi người một ngày trong thời gian điều trị, cách ly tập trung. Các em được chi trả tất cả chi phí khám, chữa bệnh liên quan dịch.

Trước đó, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội quyết định hỗ trợ một triệu đồng với những em bé sinh từ 27/4 đến 31/12, có mẹ mắc Covid-19. Mức hỗ trợ 2 triệu đồng dành cho các em có cha, mẹ là F0 đã qua đời; các em hoàn cảnh khó khăn, mồ côi do đại dịch. Nguồn kinh phí từ Quỹ bảo trợ trẻ em.

Vnexpress

guest
(*) Thông tin bắt buộc phải điền
(*) Thông tin bắt buộc phải điền
0 BÌNH LUẬN
Phản hồi
Xem tất cả bình luận