Liệu mạng xã hội Minds có thể thay thế Facebook?

0
453

Hiện nay đang diễn ra cuộc “di cư” của hàng trăm nghìn tài khoản Facebook của người dùng Việt Nam sang mạng xã hội Minds.com. Người dùng Việt Nam nói riêng và người dùng trên thế giới nói chung ngày càng dấy lên mối lo ngại về việc Facebook xâm phạm dữ liệu cá nhân một cách tùy tiện và tự ý bán thông tin của khách hàng.

Tin tức cập nhật về thời sự, pháp luật, xã hội, kinh tế, môi trường, khoa học,...

Đặc biệt, trong thời gian qua, đã có hàng triệu người kêu gọi tẩy chay Facebook vì vụ bê bối nghiêm trọng trong đó 87 triệu hồ sơ người dùng Facebook bị rò rỉ khi được bán cho công ty Cambridge Analytica. Vụ này đã khiến Facebook điêu đứng vì giá cổ phiếu của Facebook rớt thảm hại và CEO Mark Zuckerberg phải điều trần 2 ngày trước Quốc hội Mỹ.

Tình trạng các Trang và Tài khoản cá nhân thường xuyên bị Facebook gỡ bài hoặc bị khóa tài khoản mà không có lý do chính đáng càng khiến nhiều người dùng chán nản, bất mãn và muốn tìm mạng xã hội khác để sử dụng lâu dài.

Liệu mạng xã hội non trẻ Minds.com có đủ tiềm lực để trở thành ngôi nhà khổng lồ mới đáng tin cậy cho hàng triệu người dùng trao thân gửi phận?

So với Facebook, bên cạnh những tính năng ưu việt về bảo vệ tuyệt đối dữ liệu của người dùng, sự bảo mật quyền riêng tư cá nhân quá lớn của Minds vô hình chung lại tạo ra nhiều kẽ hở cho các dạng người dùng ẩn danh thực hiện các mục tiêu xấu tấn công những người dùng khác mà không bị Minds xử lý. Dưới sự bảo mật tuyệt đối cho người dùng, kẻ xấu hoàn toàn có thể ăn cắp hình ảnh, bài viết, video v.v. để chế tác lại, sỉ nhục, lăng mạ, xâm phạm những người có tư thù với chúng, thậm chí dụ dỗ xâm hại trẻ vị thành niên qua mạng xã hội, mà Minds không có cơ chế để xử lý thích đáng. Tuy Minds có thể xử lý những loại tài khoản vi phạm đó dựa vào luật pháp Hoa Kỳ, nhưng sẽ vấp phải khó khăn rất lớn vì Minds hoàn toàn chấp nhận các dạng tài khoản người dùng ẩn danh, không hề có thông tin cá nhân.

Bên cạnh đó, không phải hành vi lăng mạ, xâm phạm cá nhân nào qua mạng xã hội cũng được luật hóa trong luật pháp Hoa Kỳ. Vì vậy sẽ phát sinh các trường hợp mà Minds sẽ không thể xử lý do Minds không xây dựng cơ chế Report giúp người dùng báo cáo các hành vi đi ngược lại với chuẩn mực của cộng đồng.

Dù sao thì sự xuất hiện của Minds cũng là làn gió mới trong lĩnh vực mạng xã hội đang bị Facebook thống trị với sự chuyên quyền và coi thường tính bảo mật thông tin cá nhân của người dùng. Sự phát triển của Minds đến đâu thì còn phải phụ thuộc vào các lợi ích bên cạnh tác hại có thể phát sinh mà Minds mang lại cho người dùng trong tương lai.

Dưới đây là phần trích dẫn trong một loạt bài phỏng vấn của BBC với Bill Ottman-CEO của Minds.com nhằm cung cấp thêm thông tin về trang mạng xã hội hiện đang tạo ra làn sóng tranh luận sôi nổi.

Bill Ottman, CEO của Minds.com

BBC: Chào ông Bill Ottman. Xin hỏi là ông có để ý thấy là trong những ngày qua Minds có thêm nhiều tài khoản của người dùng tại Việt Nam?

Bill Ottman: Vâng, chúng tôi có thấy hàng loạt tài khoản mới được mở. Chỉ riêng trong vài ngày qua Minds đã có thêm hàng chục ngàn người dùng mới đến từ Việt Nam.

BBC: Ông có nhận xét gì về hiện tượng này?

Bill Ottman: Theo tôi hiểu thì một số người dùng Việt Nam đang đi tìm một trang mạng xã hội an toàn hơn. Họ lo sợ rằng với luật an ninh mạng vừa mới được thông qua, các công ty như Facebook, Google sẽ bị buộc phải gỡ những posts nhạy cảm về chính trị, đóng tài khoản của họ, và thậm chí sẽ nộp những thông tin cá nhân của họ cho cơ quan an ninh khi được yêu cầu, mà không cần có án lệnh của tòa. Một số sự kiện xảy ra gần đây cho thấy dù luật chưa có hiệu lực, nhưng theo một số Facebookers, các bài viết của họ trên Facebook (FB) bị lấy xuống đang xảy ra.

Chúng tôi tất nhiên rất vui, nhưng không ngạc nhiên với hiện tượng người từ Việt Nam vào Minds tạo tài khoản ồ ạt. Vào tháng 5/2016, Minds cũng đã có một loạt người dùng từ Thái Lan vào mở tài khoản vì lý do tương tự.

BBC: Minds bắt đầu có những nỗ lực thu hút người dùng Việt Nam từ lúc nào thưa ông?

Bill Ottman: Thật ra chúng tôi chưa bắt đầu chiến dịch này, là vì công việc dịch Minds sang tiếng Việt chưa xong. Nhưng mới đây nhờ sự giúp đỡ của cộng đồng người dùng Việt Nam, tôi nghĩ cũng sắp xong rồi.

BBC: Xin ông cho biết vài nét khái quát về chủ trương và chính sách của hệ thống mạng xã hội Minds.com?

Bill Ottman: Về việc bảo vệ quyền riêng tư, ứng dụng messenger của chúng tôi hoàn toàn được mã hóa, và ngay chính Minds cũng không có nội dung những câu chuyện của người dùng. Chúng tôi cố ý thiết kế Minds theo cách này để Minds hay bất cứ ai cũng không thể theo dõi người dùng, và đương nhiên Minds không thể bán hoặc đưa nộp những thông tin mà Minds không có cho bất cứ ai.

BBC: Thế còn nền tảng kỹ thuật của Minds thì sao?

Bill Ottman: Về mặt kỹ thuật, hệ thống của chúng tôi hoàn toàn được viết bằng phần mềm nguồn mở, tất cả phần mềm được công bố và bất cứ ai cũng có thể xem xét, kiểm tra, thậm chí sử dụng để tạo thành app cho riêng mình. Chúng tôi hết sức quan tâm đến sự minh bạch.

Giới công nghệ muốn kiểm soát code của Minds có thể vào GitHub.com/Minds để xem.

BBC: Ông có thể nói về vài sự khác biệt then chốt giữa Minds và Facebook?

Bill Ottman: Facebook dùng thuật toán (algorithm) để quản lý, và giới hạn việc posts được xuất hiện. Khi bạn post trên Facebook, giả sử bạn có 10.000 người theo dõi, (followers), thì chỉ khoảng 3%  đến 5% những người này xem được những gì bạn post, sau đó thuật toán của Facebook sẽ quyết định làm gì tiếp với những posts này, có cho nhiều người nữa xem hay không.

Với Minds trái lại những người đăng ký theo dõi tài khoản của bạn (subscribers) sẽ xem được 100% các posts của bạn, và nếu bạn dùng tokens để quảng bá thì nhiều người không phải là subscribers cũng xem được.

Thuật toán của Facebook với chúng tôi là một hình thức của kiểm duyệt, điều mà Minds không tán thành.

BBC: Còn về mô hình kinh doanh thì Minds khác với Facebook ra sao?

Bill Ottman: Chúng tôi đã học được rằng một mô hình kinh doanh chánh niệm, có lý tưởng phụng sự thì đồng thời cũng có thể là một mô hình sinh lời. Hy vọng rằng cộng đồng người dùng của Minds muốn Minds được bền vững về tài chính, vì điều này cho phép chúng tôi mở rộng và phát triển.

Minds chủ trương phải đền bù cho tâm trí và thời gian của người dùng. Chúng tôi đang sắp tung ra tiền Crypto, được gọi là Minds Token, xây dựng bằng giao thức Ethereum. Chúng tôi thưởng người dùng bằng cách trả cho họ những Tokens này để cám ơn họ đóng góp nội dung cho mạng lưới. Vì thế, một người dùng sau khi mở tài khoản, bỏ lên nhiều bài vở, được nhiều người thích, hay mời được nhiều người dùng khác, sẽ kiếm được Minds Token.

Crypto hiện đang chạy trên Testnet, và sẽ được chạy trên mạng lưới chính thức của Ethereum vào mùa hè năm nay, lúc đó chúng tôi sẽ bán Tokens trên thị trường. Điều này rất quan trọng vì người dùng có thể dùng những tokens này để quảng cáo cho posts của mình thu hút được nhiều người xem hơn.

Crypto là một cách vừa trả công cho người dùng, vừa giúp Minds có lợi nhuận để phát triển. Nhưng điều này không xung đột với giá trị của chúng tôi. Chúng tôi không theo dõi người dùng, hoặc khai thác dữ liệu của họ, về họ, và bán thông tin cá nhân của họ để kiếm lời, trong khi không hề chia sẻ tí lợi nhuận nào với họ như Facebook và Google. Chúng tôi hiểu rằng tự do Internet không thể bị xâm phạm, nếu không chúng tôi sẽ đánh mất lòng tin của mọi người.

Chính sách phần mềm nguồn mở và minh bạch của chúng tôi giúp cộng đồng có thể tự quản lý và luôn luôn bắt chúng tôi chịu trách nhiệm với sự đánh giá và phản hồi thường xuyên của giới thành thạo về công nghệ trong cộng đồng.

BBC: Xin ông cho biết sơ lược về tiến trình thành lập Minds.com, động lực của nhóm chủ trương, và nguồn tài trợ cho Minds?

Bill Ottman: Chúng tôi luôn biết là có những vấn đề lớn với các trang mạng xã hội khổng lồ. Các công ty này theo dõi mọi sinh hoạt của người dùng, không có sự minh bạch, hoạt động không dân chủ, không có sự tham gia của cộng đồng trong những quyết định của công ty.

Minds được tài trợ bởi chính cộng đồng mà nó phục vụ. Năm ngoái, chúng tôi gọi vốn bằng cách chia cổ phần và đã nhận hơn một triệu đô-la tiền đầu tư góp vốn từ 1.500 thành viên. Như vậy cộng đồng mà Minds phục vụ làm chủ một phần của công ty qua việc có cổ phần trong công ty. Điều này rất quan trọng, vì các chủ nhân này sẽ luôn phục vụ người dùng thay vì phục vụ lợi nhuận của một nhóm nhỏ.

BBC: Trở lại với việc dùng thuật toán (algorithm), nhiều người e ngại rằng hiện giờ thì Minds cho tất cả mọi post xuất hiện, nhưng sau này đông người dùng quá thì chắc Minds cũng sẽ phải dùng một algorithm nào đó để giới hạn, nếu không thì chỉ trong tích tắc post của họ sẽ chìm trong một biển những posts khác. Ông nghĩ sao?

Bill Ottman: Suy nghĩ này không đúng. Việc một hệ thống có nhiều users không có nghĩa là post sẽ bị chìm ngập đi. Twitter chẳng hạn cho post xuất hiện theo thứ tự thời gian. News feed của chúng tôi cũng thế, theo thứ tự thời gian. Twitter và Instagrams đang bắt đầu sử dụng algorithm, đây không phải là điều tốt.

Như tôi đã nói, chúng tôi cho rằng việc sử dụng algorithm để cho hay không cho phép posts xuất hiện cũng là một hình thức kiểm duyệt. Quan niệm của Minds là người dùng phải có quyền quyết định họ muốn đọc hay xem posts của ai. Và nếu họ nghĩ có người gửi ra quá nhiều posts, hay posts không hay, thì chỉ việc unsubscribe những tài khoản đó là xong. Chúng tôi nghĩ rằng người dùng thông minh muốn chọn xem loại posts gì và của ai. Đa số người dùng trên thế giới đều ghét algorithm.

BBC: Ông có dự đoán đến một lúc nào đó Minds cũng sẽ phải nghĩ đến việc dùng algorithm, như dùng cho quảng cáo chẳng hạn?

Bill Ottman: Tôi không nghĩ rằng algorithm tự nó có bản chất xấu. Chúng tôi sẽ không bao giờ ép mọi người phải dùng algorithm mà Minds đưa ra. Cho nên, nếu cho đến lúc nào đó chúng tôi đưa ra những đề nghị nào đó, cộng đồng người dùng sẽ được lựa chọn muốn theo những đề nghị đó hay không.

BBC: Nhiều công ty khác thoạt đầu cũng có những lý tưởng rất cao đẹp, nhưng theo thời gian, vì đủ mọi thứ áp lực như cạnh tranh, lợi nhuận, chính sách có thể thay đổi. Với những người lo rằng Minds rồi cũng đi theo tiến trình này, ông nói gì với họ?

Bill Ottman: Như tôi đã giải thích, Minds được tài trợ bởi chính cộng đồng mà nó phục vụ. Hiện giờ Minds có hàng ngàn người dùng đầu tư vào công ty và là chủ nhân một phần của công ty. Chính tiếng nói của cộng đồng góp vốn và sự kiểm soát của giới công nghệ trong cộng đồng bằng cách vào xem phần mềm nguồn mở sẽ giúp Minds đi đúng con đường đã chọn.

BBC: Ông có thể nói rõ thêm về việc bảo vệ quyền riêng tư cho người dùng không? Đây là một trong những quan tâm lớn của người dùng ở Việt Nam.

Bill Ottman: Chúng tôi không bắt người dùng phải nêu rõ danh tính. Họ có thể mở một tài khoản vô danh (anonymous). Chính sách của Facebook không cho phép bạn mở một tài khoản mà không khai rõ danh tính. Chúng tôi hoàn toàn chấp nhận việc không khai rõ tên tuổi. Chúng tôi cũng không hỏi về thông tin cá nhân của người mở tài khoản. Họ có thể cho chúng tôi email thật nếu họ muốn, nhưng họ không bắt buộc phải làm thế.

Về những gì người dùng thảo luận với nhau trên mạng Minds thì tất cả đều được mã hóa. Chúng tôi không có những thông tin này thành ra không thể theo dõi người dùng. Cả email của người dùng cũng được chúng tôi mã hóa.

BBC: Thế còn việc đóng các tài khoản vì có người than phiền thì sao thưa ông?

Bill Ottman: Như đã nói, chúng tôi chỉ đóng cửa những tài khoản nào vi phạm luật Hoa Kỳ vì chúng tôi là công ty Mỹ. Người dùng chắc chắn có thể yên tâm là chúng tôi sẽ không đóng cửa tài khoản chỉ vì có người khai báo hay cảnh sát bảo chúng tôi phải đóng những tài khoản đó.

Tôi muốn nhấn mạnh là Minds ủng hộ tự do phát biểu, và sẽ thảo luận việc thêm vào chính sách một điều khoản đặc biệt dành cho người dùng Việt Nam để mọi người an tâm. Minds hoàn toàn được xây dựng xung quanh căn bản ủng hộ tự do ngôn luận và chống kiểm duyệt. Nếu mọi người có một đề xuất cụ thể nào để sửa đổi điều khoản này, hãy cho chúng tôi biết. Minds muốn phát triển các chính sách theo sự đồng thuận của cộng đồng.

BBC: Ông có thể nói qua về nhân sự nòng cốt của Minds?

Bill Ottman: Vâng, tôi là tổng giám đốc (CEO); Mark Harding là giám đốc công nghệ (CTO); Cha tôi, John Ottman là Chủ Tịch Hội Đồng Quản Trị (Chairman of the Board). Mark là một lập trình viên có tài và là một nhạc sĩ đến từ Anh quốc. John là một doanh gia trong lĩnh vực phần mềm và an ninh mạng.

BBC: Whitepaper của Minds cũng viết rằng nhóm hackers Anonymous ủng hộ Minds, nhưng một số thành viên của Anonymous lại lên tiếng là Anonymous không hề ủng hộ Minds. Việc này ra sao?

Bill Ottman: Anonymous không phải là một nhóm trung ương tập quyền. Tự bản chất của họ, Anonymous là một nhóm có lãnh đạo tản quyền. Cứ việc tìm từ khóa ‘anonymous’ trên Minds, bạn sẽ thấy một loạt Anonymous tài khoản ủng hộ chúng tôi.

BBC: Tính cho đến 10 giờ sáng 2/7 giờ địa phương, đã có bao nhiêu tài khoản được mở từ Việt Nam, thưa ông?

Bill Ottman: Cho đến giờ này, chúng tôi ghi nhận đã có khoảng 100.000 tài khoản được mở từ Việt Nam. Đa số xảy ra trong vòng mấy ngày qua.

BBC: Nhiều người muốn mở tài khoản với Minds nhưng vẫn muốn giữ tài khoản Facebook để dùng song song. Theo ông hai hệ thống Minds và Facebook có thể sống chung hòa bình không?

Bill Ottman: Vâng, dùng cả hai đương nhiên là được. Người dùng có thể post bài từ Minds rồi từ đó post lên Facebook hay Twitter một cách dễ dàng. Chúng tôi khuyến khích người dùng có tài khoản ở cả hai nơi và nói cho cộng đồng biết là nếu họ muốn bảo vệ quyền riêng tư thì qua đây dùng thử. Họ cũng sẽ được thưởng cho nỗ lực của mình. Tôi nghĩ vấn đề lớn với các trang mạng xã hội khác như Facebook là họ khai thác giá trị từ người dùng, bán những thông tin của họ và không chia cho họ cái gì cả. Đó là lý do tại sao chúng tôi phát triển hệ thống tiền Crypto. Chúng tôi tin là người dùng đáng được đền bù cho nỗ lực họ bỏ ra.

Có thể sau này khi có nhiều tài khoản Việt Nam rồi thì Minds cũng bị chặn (blocked). Đương nhiên lúc đó người ta có thể dùng VPN để vào được Minds. Nhưng chúng tôi hy vọng rằng các chính quyền sẽ bắt đầu hiểu ra rằng kiểm duyệt không phải là một giải pháp hữu hiệu. Tôi mong là sẽ vẫn có những cuộc đối thoại để chính quyền Việt Nam rút lại những điều khoản không hợp lý trong luật an ninh mạng, bởi vì người Việt Nam rất thông minh và họ sẽ không ngồi yên chấp nhận để cho mình bị theo dõi hay bị bóp nghẹt tự do ngôn luận.

Về phần Minds, tôi nghĩ rằng người dùng sẽ còn rất nhiều câu hỏi. Tất cả các thành viên trong đội ngũ của Minds sẵn sàng công khai trả lời mọi thắc mắc, chất vấn của mọi người. Khuôn khổ làm việc minh bạch là như thế.

Tổng hợp